Recensie: Mijn triomf van de wil – Dagboek van 40 maanden Sachsenhausen – Flor Peeters & Lukas De Vos

on

Flor Peeters zag het levenslicht op 9 augustus 1909 in Antwerpen. Na zijn studies Grieks-Latijnse humaniora behaalde hij doctoraten in de klassieke filologie en wijsbegeerte en kandidaat in de rechten. In 1934 ging hij aan de slag als leraar oude talen in het Atheneum in Sint-Niklaas. In 1937 schreef hij het boek ‘Het bruine bolsjevisme’ en in 1940 volgde ‘Verzamelde opstellen over het nationaal-socialisme’.

Vanwege het schrijven van antinazische pamfletten werd hij gezocht door de bezetter. Hij kon niet anders dan zijn vrouw en twee kinderen in de steek laten en vluchten naar Frankrijk. Om familiale redenen kwam hij terug naar België, waar hij ondergedoken leefde. Tot hij op 26 september 1941 verraden en opgepakt werd. Flor belandde in de gevangenis en in januari 1942 werd hij op transport gezet richting kamp Sachsenhausen, waar hij 40 maanden verbleef. Onmiddellijk na zijn thuiskomst schreef hij zijn ervaringen in het kamp en de wraakroepende dodenmars neer in een dagboek dat in 1946 werd gepubliceerd onder de titel ‘40 maanden Oraniënburg’.

Bij uitgeverij Lannoo is dit boek opnieuw heruitgegeven onder de titel ‘Mijn triomf van de wil’, hertaald en toegelicht door journalist Lukas De Vos.

“Ik krijg een hemdje dat tot net onder de navel reikt, en een onderbroek die tot aan de knieën doorgescheurd is. Er zit geen knoop meer aan vast. Nog een broek en een vestje hopeloos dunne zebrastof, twee vodden om rond de voeten te draaien, een mutsje dat veel te klein is, een paar pantoffels met houten zolen. De afschuwelijke karikatuur is er een schoonheid tegen. Ge moet uzelf goed in de ogen kijken om tot het besef te komen dat gij het zijt, want al het persoonlijke is verdwenen onder het groteske van deze duivelse poging om van een mens iets minderwaardigers te maken dan een aangeklede aap.” – Een aangrijpend fragment uit ‘De triomf van de Wil’, het dagboek van Flor Peeters.

mijn1De foto op de cover van dit boek is genomen in het concentratiekamp Sachsenhausen, gelegen in het noorden van Berlijn. Je ziet de gevangenen goed aangekleed sneeuw wegschoppen voor de ingang van het kamp en het moet de mensen doen geloven dat de gevangenen er een goed leven hebben. Maar de voorstelling die de Nazi’s maakten van hun kampen, staat in schril contrast met de werkelijkheid.

Want Sachsenhausen was een werk- en uithongeringskamp. Vanaf dat je de poort binnenging van dit kamp werd je herleid tot een nummer. Het leven had hier geen enkele waarde meer. Tienduizenden ongewensten, ’minderwaardigen’ en politieke tegenstanders moesten meedogenloze dwangarbeid verrichten en eindeloos lang marcheren of op appel staan. Gevangenen moesten sadistische mishandelingen ondergaan en leefden in beestachtige omstandigheden. Elke dag was voor de gevangenen een wedloop tegen de hongerdood. Het schaarse eten dat ze kregen was niet genoeg voor het zware werk dat ze moesten verrichten en de lange werkdagen die ze hadden. De gevangenen veranderen in machines en velen waren zo verzwakt dat ze gewoonweg dood vielen. Wie niet meer kon werken, werd vernietigd of diende als proefkonijnen voor medische experimenten.

Flor Peeters leefde en werkte er 40 maanden onder een hels regime en maakte de dodenmars mee, een wraakroepende helletocht in de apocalyptische laatste dagen van de oorlog. 

 ‘De Triomf van de Wil’ is een indringend, zelf gereconstrueerd dagboek, waarin Flor zijn eigen ervaringen tijdens de 40 maanden Sachsenhausen neerschreef.

Dit boek is opgedeeld in twee delen. In het eerste deel onthuld Flor ongezouten zijn ervaringen van de 40 maanden die hij in het kamp verbleef.

Maar dit boek is meer dan een klassieke getuigenis van ontberingen en vernederingen. Peeters documenteert het rauwe kampleven en fileert daarbij de verwerpelijke grondslag van de naziconcentratiekampen waar een leven totaal geen waarde had, behalve dan het economische. De mens was een slaaf, te vernietigen als hij onbruikbaar werd. Gedreven door zijn geloof, gezin en vaderlandsliefde heeft Flor Peeters het concentratiekamp overleefd. 

Dit dagboek is zo levendig weergegeven dat je als lezer alles zelf ervaart wat Flor en de andere gevangenen hebben meegemaakt.

In het tweede deel schetst journalist Lukas De Vos (VRT, Knack) in de uitvoerige toelichtingen de ruimere historische context en gaat hij onder meer in op Peeters’ dogmatische wereldbeeld, dat hem even ongenadig maakte voor het brutale nazisme van de SS-kampleiding als voor het goddeloze communisme van de kapo’s.

In deze toelichtingen staat o.a. ook een foto van de appelplaats in Sachsenhausen en documenten uit het KADOC archief, waaronder een brief die hij schreef aan zijn vrouw en een eigenhandig geschrift over het taalgebruik in het kamp.

‘Mijn triomf van de wil’ is een uniek tijdsdocument dat het leven in concentratiekamp Sachsenhausen beschrijft.

Het menselijk leed dat duizenden mensen hebben moeten ondergaan ten tijde van het naziregime is onbeschrijflijk. Deze verschrikkelijke gebeurtenissen die in de vorige eeuw hebben plaatsgevonden moeten, ter ere van al de mensen die het niet overleefd hebben en ook voor de overlevenden die de gevolgen hiervan levenslang meedragen, blijven verteld worden. Het is noodzakelijk zodat deze herinnering nooit verloren gaat.

ISBN: 9789401460187 – Paperback – 424 blz.- Prijs: 24,99 – Uitgeverij: Lannoo