Recensie: De Verwisseling – Maggie Brookes

on

De Britse Maggie Brookes heeft gewerkt als journaliste en was eveneens werkzaam als producent bij BBC. Ze schreef verschillende dichtbundels. In mei 2020 debuteerde ze met de roman ‘The Prisoner’s Wife’. Dankzij uitgeverij Luitingh-Sijthoff werd deze roman vertaald naar het Nederlands onder de titel ‘De Verwisseling’ en kunnen de Nederlandse en Vlaamse lezers genieten van dit pareltje.

Het verhaal speelt zich af tijdens de Tweede Wereldoorlog in Polen en Tsjecho-Slowakije, dat toen deel uitmaakten van Hitlers Derde Rijk. In de oostelijke uithoeken van Tsjecho-Slowakije en Polen hebben de nazi’s enorme krijgsgevangenenkampen gebouwd, zodat de geallieerde militairen zich zo ver mogelijk van huis bevonden.

Het is 1944. Op een boerderij in Tsjecho-Slowakije bewerkt Izabela (Izzy) samen met haar moeder het land van hun boerderij. Haar vader en haar broer hebben zich aangesloten bij de partizanen.

Een groep van vier Britse krijgsgevangenen uit het werkkamp Mankendorf wordt naar de boerderij van Izzy’s moeder gestuurd om te helpen op het land. Deze hulp die de nazi’s hun bieden kunnen Izzy en haar moeder niet afslaan, voor hun eigen veiligheid. Tijdens het maandenlange harde werk onder de ogen van de Duitse bewaking gebeurd het onmogelijke: Izzy wordt verliefd op Bill, één van de Britse krijgsgevangenen. Ook hij heeft een oogje op haar.

Samen bedenken ze een ongelooflijk plan om bij elkaar te kunnen blijven. In het allergrootste geheim trouwen Izzy en Bill in de kerk. Izzy verkleedt haar als man en vertrekt samen met haar echtgenoot naar het noorden om te proberen haar vader en broer te bereiken. Haar doel is dat zij en Bill zich ook zullen aansluiten bij de partizanen. 

Maar met haar naïeve gedachten om op de vlucht te slaan en haar vader te zoeken, heeft Izzy haar leven en dat van Bill in groot gevaar gebracht. Tijdens hun tocht worden ze opgepakt door de nazi’s en naar Lamsdorf- één van de grootste nazi gevangenenkampen van Europa- gestuurd.

Om haar te beschermen moeten de gevangenen dag en nacht samenwerken. Want als haar geheim uitkomt betekent dit de dood met de kogel…

De roman ‘De Verwisseling’ is gebaseerd op een waargebeurd verhaal. Toen Maggie Brookes in 2007 in de lift van het verzorgingstehuis waar haar moeder woonde Sidney Reed ontmoette, zei hij tegen haar: ’Ik durf te wedden dat ik jou een verhaal over de oorlog kan vertellen waar je haren recht van overeind gaan staan.’ 

Maggie kon nauwelijks geloven wat Sidney haar vertelde over de Tweede Wereldoorlog toen hij onderkorporaal was en krijgsgevangene genomen werd door de nazi’s. Hij verbleef in Lamsdorf, Stalag VIIIB/344 in Polen, en in het werkkamp EI66 in de steengroeve van Saubsdorf  in voormalig Tsjecho-Slowakije. 

Maggie en Sidney hebben uren met elkaar doorgebracht en ze maakte pagina’s vol aantekeningen. De authenticiteit van wat hij haar vertelde stond voor Maggie buiten kijf. Het verhaal dat hij vertelde en de details van de manier hoe Izzy werd aangekondigd in de barak, en hoe de mannen samenwerkten om haar bescherming te bieden, voelden allemaal absoluut waar aan. Ze wist dat ze het verhaal moest schrijven en dat het de stem moest hebben van die jonge Tsjechische vrouw, gevangen in een gevaarlijke mannenwereld.

In 2008 schreef ze een lang verhalend gedicht dat online gepubliceerd werd. Ze dacht dat ze er klaar mee was, maar het verhaal bleef door haar hoofd spelen en ze kon niet anders dan deze roman schrijven.

Voor haar roman deed ze uitgebreid historisch onderzoek in Tsjechië, Polen en Duitsland. Ze bezocht het Imperial War Museum, het Brits nationaal Archief en de Britisch Library. Ze las heel veel boeken en heeft vele privé dagboeken doorgenomen. Ze bezocht Lamsdorf en op de route van Vražné naar Hartmannsdorf maakte ze honderden foto’s en koos locaties voor haar roman. Maggie reed met de auto de verschrikkelijke lange mars die de gevangenen hebben meegemaakt. 

Zo is dit verbazingwekkende verhaal gebaseerd op waargebeurde feiten, verweven met haar eigen verbeelding, tot stand gekomen. De auteur heeft niet alleen een ongelooflijk verhaal geschreven, ze brengt het leven van Izzy en Bill echt tot leven en ook de andere personages zijn mensen van vlees en bloed.

Het verhaal wordt verteld uit het standpunt van Izzy, een twintigjarige Tsjechische naïeve boerenmeid die haar leven op het spel zette om samen met de Britse Bill haar vader en broer te zoeken. Je voelt hun angst en het gevaar waar ze constant mee leefden. Ook de erbarmelijke leefomstandigheden in het kamp, waar velen stierven van uitputting en ontbering, en de verschrikkelijke dodenmars komen aan bod.

Met ‘De verwisseling’  heeft Maggie Brookes een indrukwekkend, emotioneel en ontroerende roman geschreven waarbij je zeker en vast een traantje bij zal wegpinken.  Deze parel van een roman over volharding, overleven, hunkering naar vrijheid, veerkracht en heel veel moed en liefde zal geen enkele lezer onberoerd laten. ‘De Verwisseling’  mag zeker niet in je boekenkast ontbreken!

ISBN: 9789024589364 – Paperback – 428 blz – Prijs: € 21,99 – Uitgeverij: Luitingh-Sijthoff

https://www.lsamsterdam.nl/boek/de-verwisseling/