Recensie: Zusters in oorlog ~ Leven en lijden in het klooster tijdens de bezetting – An Vandenberghe, Kristien Suenens, Ria Christens & Roeland Hermans

In KADOC-KU Leuven loopt nog tot en met 27 juni 2021 de tentoonstelling ‘Zusters in oorlog’. Bij deze tentoonstelling hoort het gelijknamige boek, uitgegeven bij Pelckmans.

Zusters in oorlog ~ Het boek

Lange tijd waren kloosterzusters een deel van het Vlaamse sociale weefsel. Er waren kloosterzusters in o.a  ziekenhuizen, scholen, weeshuizen,  bejaardentehuizen en zelfs in gevangenissen. Bijna iedereen had vroeger wel een ‘tante nonneke’.

Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog waren er zo’n 50.000 vrouwen die hadden gekozen voor een leven als zuster in een van de vele kloosters in België. Zij leefden op de achtergrond en er was weinig geweten over wat er zich afspeelde achter de muren van de kloosters. Een kloosterzuster verdween letterlijk en figuurlijk uit beeld.

Voor de buitenwereld was de oorlog een mannenzaak en het leek erop dat de zusters een eerder anonieme rol speelden in de Tweede Wereldoorlog. Omdat ze gebonden door gehoorzaamheid aan kloosteroversten en kerkelijke autoriteiten en door armoede en kuisheid, waren ze verplicht tot een nederig en dienend bestaan.

Maar de kloosterzusters hadden wel degelijk een belangrijke rol tijdens de oorlog.  Juist door hun imago konden ze autonomie en macht verwerven, iets wat door de andere vrouwen niet mogelijk was. 

In ’Zusters in oorlog’ komen we meer te weten over het leven van de zusters vanaf de aanloop van WO II in de jaren 30 tot de bevrijding. De vier auteurs hebben voor dit boek zowel brieven, verslagen, kronieken en foto’s uit het kloosterarchief verzameld en zochten antwoorden op vragen als Hoe beleefden kloosterzusters de aanloop naar de oorlog? Welke houding namen ze aan tegenover het opkomende nazisme? Hoe overleefden de zusters de woelige dagen van mei 1940? Deden de angst, de gruwel en de vernielingen van de oorlog zusters twijfelen aan hun geloof?  Antwoorden op deze en vele andere vragen vind je terug in dit uniek boek.

’Zusters in oorlog’ vertelt een geschiedenis die tot op heden verborgen bleef, vol unieke verhalen die nooit verteld werden. Kloosterzusters sterven de dag van vandaag uit en daarom is het goed dat de auteurs in dit boek de ervaringen van de zusters konden optekenen. Het moet geen sinecure geweest zijn om dit werk te schrijven, maar het resultaat is verbluffend. 

Er zijn al ontelbare boeken geschreven over de Tweede Wereldoorlog, Toch is ’Zusters in oorlog’ anders dan alle andere. Het is een uniek boek waarin een stukje onbekende geschiedenis verteld wordt en het geeft de lezer een andere kijk op kloosterzusters. Hun rol tijdens de oorlogsjaren was véél meer dan we konden vermoeden en eindelijk komen we meer te weten over hun oorlogservaringen.

De auteurs

Roeland Hermans is historicus en als publieksmedewerker verbonden aan KADOC-KU Leuven. Hij publiceert over diverse aspecten van de sociale en religieuze geschiedenis van België in de negentiende en twintigste eeuw.

Kristien Suenens is historica en als onderzoeker en consulent voor het erfgoed van religieuze instituten verbonden aan KADOC-KU Leuven. Haar onderzoek en publicaties focussen op de geschiedenis van het kloosterleven in België in de negentiende en twintigste eeuw.

Ria Christens is historica en werkt als archivaris en erfgoedbeheerder bij vzw Cultureel erfgoed annuntiaten Heverlee. Ze verricht onderzoek naar en publiceert over de wisselwerking tussen onderwijs, gender en religie in Vlaanderen in de negentiende en twintigste eeuw.

An Vandenberghe is historica en als archivaris en consulent voor het erfgoed van zorg- en welzijnsorganisaties verbonden aan het Erfgoedhuis | Zusters van Liefde. Haar onderzoek focust op de geschiedenis van vrouwelijke religieuzen, zorg en missiewetenschap in de negentiende en twintigste eeuw.

ISBN: 978-94-6310-526-2 – Paperback – 176 blz – Prijs: € 22,50 – Uitgeverij: Pelckmans

https://www.pelckmansuitgevers.be/zusters-in-oorlog.html#gref

Meer info over de tentoonstelling Zusters in oorlog vind je HIER